Định chế tài chính có vai trò vô cùng quan trọng trong hệ thống kinh tế của một quốc gia. Vì vậy, việc hiểu rõ định chế tài chính là gì sẽ giúp các bạn có thể có cái nhìn tổng quát hơn về cách thức vận hành của nền kinh tế thị trường. 

Do vậy, với mong muốn giúp mọi người hiểu hơn về định chế tài chính, bài viết này sẽ cung cấp đến bạn những thông tin như:

  1. Định chế tài chính là gì?
  2. Đặc điểm và hoạt động của định chế tài chính 
  3. Phân loại định chế tài chính
  4. Các định chế tài chính ở Việt Nam
  5. Vai trò của định chế tài chính

Hãy cùng tìm hiểu tất cả các nội dung trên ngay sau đây:

Định chế tài chính là gì? 

Hiểu một cách đơn giản thì định chế tài chính bao gồm tất cả những tổ chức hoạt động kinh doanh liên quan đến tài chính được pháp luật công nhận. Họ đóng vai trò là những trung gian tài chính liên kết giữa người cho vay, các nhà đầu tư và người đi vay. Hay từ những người có vốn nhàn rỗi sang những người có nhu cầu sử dụng vốn. 

dinh che tai chinh la gi

Bên cạnh đó, các định chế tài chính cũng cung cấp một số các dịch vụ liên quan: bảo hiểm, quản lý tài sản,…

Một số định chế tài chính điển hình có thể kể đến như: 

  • Ngân hàng thương mại
  • Tổ chức tài chính uy tín
  • Quỹ hưu trí
  • Công ty môi giới: cung cấp cổ phiếu, trái phiếu,…
  • Công ty bảo hiểm

Đặc điểm và hoạt động của định chế tài chính

Định chế tài chính có những hoạt động và đặc điểm nổi bật riêng. Việc hiểu rõ những đặc điểm và cách thức hoạt động sẽ giúp mọi người có thể phân biệt được một cách chính xác sự khác biệt của định chế tài chính với những tổ chức hoạt động kinh doanh tài chính khác.

Các hoạt động của định chế tài chính

Các định chế tài chính hiện nay có rất nhiều các hoạt động kinh doanh khác nhau ở nhiều lĩnh vực trong nền kinh tế. Chúng ta có thể nhận biết một đơn vị là định chế tài chính hay không thông qua các hoạt động như: 

  • Nhận các khoản tiền gửi
  • Cho vay cá nhân, doanh nghiệp, vay tiêu dùng, vay đầu tư,…
  • Cho thuê tài chính
  • Hoạt động chuyển tiền
  • Quản lý các phương tiện thanh toán
  • Bảo lãnh tài sản, dịch vụ; phát hành các cam kết tài chính
  • Hoạt động kinh doanh ngoại hối, các sản phẩm khác trên thị trường tiền tệ, ngoại hối
  • Phát hành chứng khoán
  • Quản lý danh mục đầu tư
  • Quản lý vốn
  • Hoạt động bảo hiểm
  • Thu đổi ngoại tệ

Đặc điểm của định chế tài chính

Thông qua các hoạt động của định chế tài chính kể trên, chắc hẳn, mọi người đã có thể nắm bắt được một phần những đặc điểm của loại hình kinh doanh tài chính này. Sau đây là một số đặc điểm được chúng tôi tổng kết lại như sau:

  • Sản phẩm kinh doanh là tiền tệ

Định chế tài chính được xem là một trung gian, cầu nối liên kết giữa người đi vay và người cho vay. Chính vì vậy, sản phẩm chính của định chế tài chính là tiền tệ và các tài sản có giá trị khác: chứng khoán, cổ phiếu, trái phiếu.

  • Loại hình doanh nghiệp dịch vụ

Các định chế tài chính có thể được xếp vào loại hình doanh nghiệp dịch vụ. Với đầu ra là cung cấp các dịch vụ cho khách hàng: bảo hiểm, huy động vốn, cho vay,…

  • Quy trình luân chuyển dòng tiền

Các định chế tài chính sẽ huy động vốn từ những người thừa vốn thông qua việc phát hành các tài khoản tiết kiệm, các chứng chỉ tiền gửi,… Sau đó, nguồn vốn này sẽ được dùng để tài trợ vốn cho những người thiếu vốn thông qua hoạt động mua tài sản khác: cổ phiếu, trái phiếu,….

  • Tổ chức hoạt động trung gian

Dựa vào các hoạt động của định chế tài chính, có thể phân các tổ chức này vào các dạng hoạt động trung gian khác nhau.

– Trung gian kỳ hạn: Đây là một hoạt động dễ thấy nhất ở các ngân hàng thương mại với việc huy động vốn hoặc cho tổ chức, cá nhân vay vốn có thời hạn nhất định.

– Trung gian rủi ro: Hoạt động này hầu hết đều có trong mọi định chế tài chính. Khi các tổ chức sẵn sàng chấp nhận rủi ro cao khi đầu tư vào các chủ thể cần vốn. Tuy nhiên, rủi ro này đi đôi với việc gia tăng lợi nhuận chênh lệch cho các định chế tài chính.

– Trung gian mệnh giá: Định chế tài chính sẽ huy động vốn từ các cá nhân nhỏ lẻ rồi góp lại thành một khoản vốn lớn, đầu tư vào các dự án, các tổ chức có nhu cầu lớn về nguồn vốn.

– Trung gian thông tin: Các định chế tài chính có thể đánh giá, nhận định về các thông tin kinh tế trên thị trường để các chủ thể đầu tư lựa chọn đầu tư hoặc không.

– Trung gian thanh khoản: Các định chế tài chính “bơm” tiền vào thị trường bằng việc chuyển đổi một số các loại chứng khoán sang tiền mặt. 

Phân loại định chế tài chính

Có rất nhiều định chế tài chính hoạt động hiện nay. Dựa vào các tiêu chí khác nhau để có thể phân loại các cơ quan định chế. Cụ thể sẽ được phân loại như sau: 

Đặc điểm hoạt động

Dựa vào đặc điểm hoạt động, sẽ có định chế tài chính bao gồm: 

  • Ngân hàng thương mại
  • Các công ty bảo hiểm
  • Các quỹ: quỹ tương hỗ, quỹ tiết kiệm, quỹ hưu trí,…

Chức năng

Dựa theo chức năng trung gian của các định chế tài chính, có thể phân loại theo các nhóm

  • Định chế tài chính tiết kiệm theo hợp đồng: các công ty bảo hiểm, quỹ hỗ trợ
  • Định chế tài chính chuyên nhận tiền gửi: ngân hàng thương mại, tổ chức tín dụng, hội cho và và tiết kiệm,…
  • Định chế tài chính đầu tư trung gian: quỹ tương hỗ, quỹ đầu tư,…

Tính chất

Dựa theo tính chất trung gian luân chuyển dòng tiền trong nền kinh tế, định chế tài chính được chia ra theo 2 dạng 

  • Trung gian: các định chế tài chính trực tiếp đi huy động vốn và cho vay vốn, bao gồm: ngân hàng, quỹ đầu tư,…
  • Bán trung gian: định chế tài chính chỉ đóng vai trò như một nhà môi giới, giới thiệu những người cần vốn đến những người thiếu vốn, bao gồm: công ty chứng khoán,…

Các định chế tài chính ở Việt Nam

Tại Việt Nam hiện nay có rất nhiều các cơ quan định chế tài chính được phép hoạt động trên thị trường tài chính, cụ thể: ngân hàng thương mại, công ty bảo hiểm, các quỹ đầu tư, công ty chứng khoán,… Có một điểm đặc biệt lưu ý, ngân hàng trung ương đóng vai trò quản lý toàn bộ hệ thống tài chính, chứ bản thân ngân hàng trung ương không phải là một định chế tài chính. 

Sau đây chúng ta sẽ cùng tìm hiểu chi tiết về các định chế tài chính có ảnh hưởng lớn trên thị trường hiện nay.

  • Ngân hàng thương mại

Ngân hàng thương mại là một định chế tài chính có vai trò quan trọng và có nhiều hoạt động đa dạng nhất trên thị trường. Hoạt động chủ yếu của ngân hàng là việc huy động vốn và cấp tín dụng. Bên cạnh đó, ngân hàng thương mại hiện nay cũng cung cấp các dịch vụ: bảo hiểm, bảo lãnh, kinh doanh trên thị trường tiền tệ, ngoại hối, tư vấn tài chính,…

Một số ngân hàng thương mại lớn ở Việt Nam có thể kể đến như: Vietcombank, Vietinbank, BIDV, Techcombank,…

  • Công ty bảo hiểm 

Các công ty bảo hiểm được thành lập với mục đích chính là bảo vệ sự an toàn về sức khỏe, tính mạng, tài sản cho các chủ thể khi có rủi ro xảy ra. Các công ty bảo hiểm sẽ cam kết bảo đảm an toàn cho khách hàng bằng việc thu một khoản phí bảo hiểm, khoản phí này sẽ được các công ty đầu tư vào thị trường ngoại hối, chứng khoán,.. hoặc một số lĩnh vực đầu tư khác. 

Đối với khách hàng, khi ký hợp đồng bảo hiểm hiện nay cũng sẽ nhận được một khoản lãi suất sau khi hợp đồng đáo hạn. Ngoài ra, trong trường hợp đối tượng của hợp đồng bảo hiểm gặp rủi ro, khách hàng cũng sẽ được đền bù một khoản tiền đã nêu rõ theo các điều khoản của hợp đồng.

Một số công ty bảo hiểm đang hoạt động tại Việt Nam: Manulife, Prudential, AIA, Dai-ichi,… Hầu hết các công ty bảo hiểm này đều thuộc sở hữu của nước ngoài.

  • Quỹ đầu tư

Quỹ đầu tư có nhiệm vụ đi huy động vốn từ những người có khoản vốn nhàn rỗi, cung cấp cho họ chứng chỉ ký quỹ. Sau đó, dùng khoản tiền huy động được đầu tư vào một hoặc nhiều các lĩnh vực: ngoại hối, chứng khoán, bất động sản,…

Các nhà đầu tư sẽ nhận được lợi nhuận tùy theo tỷ lệ vốn góp của mình vào quỹ. Đồng thời, các nhà đầu tư sẽ không được can thiệp, kiểm soát, góp ý vào việc thực hiện đầu tư của quỹ.

Tại Việt Nam có một số quỹ đầu tư nổi tiếng: quỹ đầu tư năng động ENF, Bao Viet Fund, VFMVF, SSIAM,….

  • Công ty chứng khoán

Công ty chứng khoán có nhiệm vụ: đầu tư, bảo lãnh phát hành chứng khoán mới, quản lý quỹ đầu tư, môi giới, quản lý danh mục đầu tư chứng khoán,… Khi tham gia vào thị trường chứng khoán, tất cả mọi người đều phải thực hiện giao dịch thông qua công ty chứng khoán cho dù là cá nhân hay doanh nghiệp.

Một số công ty chứng khoán lớn tại Việt Nam: VNDIRECT, HSC, VCBS,…

Vai trò của định chế tài chính

Hiện nay, định chế tài chính đóng vai trò rất quan trọng trong nền kinh tế của các quốc gia. Mặc dù không trực tiếp ảnh hưởng đến sự thay đổi của thị trường tài chính, nhưng những biến động xung quanh loại hình tài chính này cũng sẽ có những tác động nhất định

vai tro cua dinh che tai chinh

  • Vai trò của định chế tài chính đến nền kinh tế

Những tác động dưới đây của định chế tài chính lên nền kinh tế của một quốc gia sẽ trả lời cho các bạn hiểu rõ vì sao định chế tài chính lại quan trọng đến như vậy.

– Định chế tài chính đóng vai trò trung chuyển nguồn vốn

Đây là vai trò chủ yếu của định chế tài chính trong nền kinh tế. Vai trò này được thể hiện trong việc luân chuyển nguồn tiền, huy động vốn trong nước thông qua một số kênh như: nguồn vốn ODA, vốn đầu tư nước ngoài, vốn cá nhân, gia đình, tổ chức,…

– Định chế tài chính giúp cắt giảm các chi phí

Thay vì những người thừa vốn phải đi tìm những người thiếu vốn hoặc ngược lại, sẽ làm mất nhiều thời gian và chi phí. Thì việc tìm đến các định chế tài chính để khách hàng thỏa mãn nhu cầu của mình cũng sẽ cho hiệu quả và nhanh chóng hơn.

– Định chế tài chính giúp điều chỉnh những luồng thông tin bất cân xứng

Thông tin bất cân xứng giữa những người cho vay thường là mức lãi suất, còn đối với những người đi vay là mức độ rủi ro, khả năng trả nợ của họ. Nhờ có các định chế tài chính, người đi vay và người cho vay đều có thể nắm bắt được các thông tin, cân bằng giữa rủi ro và lãi suất trên thị trường. 

– Định chế tài chính giúp thị trường hoạt động hiệu quả hơn

Với vai trò là một trung gian tài chính, các định chế sẽ cung cấp nhiều loại hình thanh toán có tính thanh khoản cao đến khách hàng. Đồng thời, sự phát triển của công nghệ thông tin, khoa học kỹ thuật cũng giúp khách hàng có thể hoạt động đầu tư, đi vay nhanh chóng, hiệu quả hơn rất nhiều.

– Định chế tài chính giúp nâng cao hiệu quả trong hoạt động kinh tế

Thông qua các định chế tài chính:

-> Người thừa vốn có thể gia tăng lợi nhuận của mình bằng cách cho vay để lấy lãi.

-> Người thiếu vốn như các cá nhân, doanh nghiệp có thể đi vay để mở rộng kinh doanh, sản xuất gia tăng lợi nhuận.

-> Những người tham gia bảo hiểm sẽ trở nên an tâm hơn trước những rủi ro

  • Vai trò của định chế tài chính đối với các nhà đầu tư

Bên cạnh những tác động đến nền kinh tế, định chế tài chính cũng có những vai trò nhất định đối với các nhà đầu tư. Các nhà đầu tư ở đây bao gồm cả người đi vay và người cho vay.

– Nhà đầu tư vốn sẽ sử dụng tài sản của mình, tìm đến định chế tài chính là các công ty chứng khoán để thực hiện đầu tư, sinh lời bằng chính kinh nghiệm của mình mà không cần thông qua trung gian môi giới.

– Còn trong trường hợp nhà đầu tư không có nhiều kinh nghiệm trong việc sử dụng nguồn tài chính một cách hiệu quả, các định chế tài chính cũng có thể thay họ làm điều này.

Kết luận

Với những thông tin trên, chắc hẳn các bạn đã hiểu rõ hơn được về khái niệm định chế tài chính là gì và các vấn đề liên quan. Qua đó, cũng khẳng định rõ hơn tầm quan trọng của loại hình tài chính này đối với nền kinh tế của một quốc gia, khu vực. 

Nếu bạn đang có một khoản tiền nhàn rỗi, có thể tìm đến các định chế tài chính để gia tăng lợi nhuận cho mình. Hoặc nếu cần một số vốn để đầu tư thì đây cũng là một địa chỉ đáng tin cậy để tham khảo.